Türkiye'de Yat Satın Alma Rehberi: Devir, Bağlama ve Masraflar

Türkiye'de tekne satın almanın en az konuşulan kısmı, el sıkışmadan sonrası: devir işlemleri, bağlama kütüğü, vergiler ve yıllık masraf kalemleri. Bu yazı, Türk bayraklı bir tekneyi devralırken masada göreceğiniz her kalemi sırasıyla anlatır. (Tekneyi müzayededen alıyorsanız süreç farkları için [müzayededen yat almak rehberine](/rehber/muzayededen-yat-almak) bakın.)

Devir işlemi nerede ve nasıl yapılır?

Türk bayraklı özel teknelerin devri liman başkanlığında yapılır. Satıcı ve alıcı (ya da vekâletli temsilcileri) birlikte başvurur; teknenin bağlama kütüğü ruhsatnamesi, tarafların kimlikleri ve satış sözleşmesi esastır. Satış bedeli üzerinden düşük oranlı bir devir harcı ödenir. İşlem çoğu limanda aynı gün tamamlanır — asıl zaman alan, evrakın eksiksiz hazırlanmasıdır:

• Bağlama kütüğü ruhsatnamesi (teknenin "tapusu")
• Satıcının borcu yoktur yazıları (marina, varsa kredi/rehin kaydı)
• Motor ve tekne seri numaralarının ruhsatla uyumu
• Noter satış sözleşmesi (taraflar liman başkanlığına birlikte gitmiyorsa)

Bağlama kütüğü ve yıllık vize

Her Türk bayraklı özel tekne bağlama kütüğüne kayıtlıdır ve yıllık vize yükümlülüğü vardır; vize bedeli tekne boyuna göre kademelidir ve makul seviyededir. Kütük kaydı, teknenin mülkiyet zincirini gösteren resmî belgedir — satın almadan önce kayıttaki malik ile satıcının aynı kişi olduğunu mutlaka teyit edin; rehin ve haciz şerhleri de aynı kayıtta görünür.

ÖTV'siz yakıt hakkı

Türk bayraklı özel teknelerin en somut avantajlarından biri ÖTV'siz yakıt uygulamasıdır: bağlama kütüğüne kayıtlı tekneler, yakıt alım defteriyle ÖTV'si indirilmiş motorin alabilir. Sezonu denizde geçiren bir motoryat için bu, yıllık işletme maliyetinde ciddi fark yaratır — yakıt defterinin devirle birlikte güncellenmesini unutmayın.

Yıllık sahiplik maliyetini kalem kalem düşünün

Satın alma fiyatı buzdağının görünen kısmıdır; karar verirken yıllık maliyeti şu kalemlerle netleştirin:

• Marina/bağlama: bölgeye ve boya göre en büyük kalem; popüler marinalarda yıllık sözleşme, ara sezonlarda esneme payı vardır.
• Sigorta: zorunlu üçüncü şahıs + tercihe bağlı kasko; tekne değerinin küçük bir yüzdesi.
• Bakım: yıllık karina temizliği/boyası, anot ve yağ değişimleri; yaş ilerledikçe motor revizyon bütçesi ayrılmalı.
• Vize, ruhsat ve muayene benzeri resmi kalemler: toplam içinde küçük ama ihmal edilince ceza doğuran kısım.
• Mürettebat (büyük teknelerde): kaptan/tayfa maaşı sahiplik modelinizi belirler.

Kaba bir pratik kural: iyi bakılmış bir teknenin yıllık toplam sahiplik maliyeti, tekne değerinin belli bir yüzdesi bandında seyreder; ekspertiz raporu bu bandın neresinde olacağınızı büyük ölçüde belirler. Bu yüzden [ekspertizi asla atlamayın](/blog/yat-ekspertizi-neden-sart).

Yabancı bayraktan Türk bayrağına geçiş

Yurt dışından tekne alıp Türk bayrağına geçirmek mümkündür ancak ithalat vergilendirmesi tekne tipine ve durumuna göre değişir; bu senaryoda gümrük müşaviriyle çalışmak şarttır. Alternatif olarak tekne yabancı bayrakta tutulabilir — bu durumda Türkiye'de kalış süreleri ve transit log kuralları devreye girer.

Sık yapılan üç hata

Deneyimden süzülen üç uyarıyla bitirelim. Birincisi: satış bedelini düşük gösterme "geleneğine" uymayın — devir harcı zaten düşüktür, gerçek bedel hem sizi hukuken korur hem ileride sattığınızda değer ispatınız olur. İkincisi: marina sözleşmesini devirle aynı hafta bağlayın; popüler marinalarda yer bulmak teknenin kendisini bulmaktan zor olabilir ve "tekne aldım, bağlayacak yer yok" durumu sanıldığından yaygındır. Üçüncüsü: sigortayı devir günü başlatın — tekne sizin adınıza geçtiği an eski poliçe geçersizdir ve marinaya çekilirken oluşacak hasarın faturası artık size yazar.

Satın alma yolculuğunuz hangi aşamada olursa olsun, [satılık vitrinimizdeki](/satilik-yatlar) ilanlarda ekspertiz ve deniz testi imkânı işaretlidir; [SSS sayfamızda](/sss) devir ve masraf soruları ayrıca cevaplanır.